Sözlük · Terim
Coğrafi İşaret Nedir?
Yazan Şarküteri.org EditörlüğüGüncellendi 1 dakikalık okuma4 kaynak
Kısaca: Coğrafi işaret, belirgin niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından kökeninin bulunduğu yöreyle özdeşleşmiş bir ürünü gösteren tescilli işarettir. Türkiye'de 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'na göre menşe adı ya da mahreç işareti olarak tescil edilir; tescili Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) yapar.
6769 sayılı Kanun’un 34. maddesi iki tür coğrafi işaret ve bir ayrı koruma türü tanımlar:
| Tür | Koşul | Peynir örneği |
|---|---|---|
| Menşe adı | Üretim, işleme ve diğer bütün işlemler tanımlı coğrafi alanda yapılır; ürün özelliklerini bu alanın doğal ve beşerî unsurlarından alır. | Ezine peyniri, Kars kaşarı |
| Mahreç işareti | Üretim, işleme ve diğer işlemlerden en az biri tanımlı alanda yapılır. | Kars gravyeri, İzmir tulum peyniri |
| Geleneksel ürün adı | Coğrafi alan tanımlanmaz; ad en az 30 yıldır geleneksel olarak kullanılmalı, geleneksel yöntem, bileşim ya da hammaddeye dayanmalıdır. | - |
TÜRKPATENT’e göre geleneksel ürün adı yalnız resmî amblemiyle birlikte kullanıldığında korunur. Tescilli ürünlerin belgeleri, üretim yöntemi ve denetim biçimiyle birlikte TÜRKPATENT Coğrafi İşaretler Portalı’nda yayımlanır.
Avrupa Birliği’nde karşılıkları 2024/1143 sayılı Tüzük’teki korumalı menşe adı (PDO) ve korumalı coğrafi işarettir (PGI): PDO’da bütün üretim aşamaları, PGI’da en az bir aşama tanımlı alanda gerçekleşir. AB’ye başvurmak için ürünün önce Türkiye’de tescilli olması gerekir. Ezine peyniri 2023’te, Erzincan tulum peyniri 2025’te AB’de PDO olarak tescillenmiştir.